Ara sıra hazımsızlık yaygındır ve ciddi değildir. Büyük bir yemekten sonra mide ağrısı çekiyorsanız, genellikle bir antiasitle bunu giderebilirsiniz. Ancak sık sık hazımsızlık çekiyorsanız, başka bir sorun olabilir. Bazen asit reflüsü veya peptik ülser hastalığı gibi tedavi edilebilir bir rahatsızlığınız olduğu anlamına gelir. Bazen daha karmaşıktır.

Genel bakış

Hazımsızlık nedir?

Hazımsızlık, mideniz sindirim yaparken yemek yedikten sonra ağrı veya rahatsızlıktır. Sağlık hizmeti sağlayıcıları aynı şeyi ifade eden dispepsi terimini de kullanır: bozulmuş sindirim. Yemek yedikten sonra mide ağrısı veya mide bulantısı yaşıyorsanız, sindirim sürecinizde bir şeyler yolunda gitmiyor demektir. Ancak, her zaman vücudunuzla ilgili bir sorun değildir. Bazen sadece yanlış bir şey yediğiniz veya çok hızlı yediğiniz anlamına gelir.

Neredeyse herkes ara sıra hazımsızlık yaşamıştır. Ancak bazı insanlar için bu, yaşam kalitelerini düşüren günlük bir olaydır. Hazımsızlık önemli bir sorun haline geldiğinde, kendinizi cevaplar ve rahatlama için sağlık hizmeti ararken bulabilirsiniz. Bazen tedavi gerektiren altta yatan bir gastrointestinal (GI) hastalık vardır . Ancak bazen bu semptomların basit bir açıklaması yoktur.

Hazımsızlık nasıl bir şeydir?

Hazımsızlık birkaç farklı semptomu içerebilir, ancak her zaman bir miktar karın ağrısı veya rahatsızlığı içerir. Sindirim sisteminizdeki organların çoğu karnınızda yaşar, bu nedenle işlerini yaparken zorluk çekiyorlarsa, bunu orada hissedersiniz. Hazımsızlık semptomları her zaman yemekten sonra, mideniz sindirirken ortaya çıkar – sağlık uzmanlarının yemek sonrası dönem dediği şey.

Uzmanlar hazımsızlık belirtilerinin genel olarak şu şekilde olduğu konusunda hemfikir:

• Epigastrik ağrı . Epigastriumunuz, merkezi, üst karın bölgenizdir . Midenizin olduğu yer burasıdır .
• Yanma hissi . Yanma, mide asitlerinden ve GI yolunuzdaki enzimlerden veya iltihaptan kaynaklanabilir .
• Erken veya geç tokluk . Yemekten hemen sonra veya uzun süre sonra tokluk hissi, midenizin bunaldığını gösterir.

Ancak hazımsızlık yaşayan kişiler genellikle buna ek olarak şu gibi başka semptomlar da bildirirler:

• Şişkinlik .
• Gaz .
• Mide bulantısı .
• Geğirme.
• Regürjitasyon (Yutulan yiyeceğin geri gelmesi).
• Asit reflüsü.
• Göğüste ağrılı yanma hissi .

Bu belirtiler hazımsızlıkla birlikte ortaya çıkabileceği gibi hazımsızlıktan ayrı olarak da ortaya çıkabilir.

Not: Bazen kalp krizi hazımsızlık kılığına girebilir. Hazımsızlığınıza terleme, nefes darlığı veya üst karın bölgenizde sıkışma hissi eşlik ediyorsa hemen tıbbi yardım alın.

Hazımsızlık ne kadar sürer?

Yemek yedikten sonra birkaç dakikadan birkaç saate kadar hazımsızlık belirtileri yaşayabilirsiniz. Midenizin bir yemeği sindirmesi ve bağırsaklarınıza aktarması 3-5 saat sürer. Bu süre zarfında pankreasınız ve safra keseniz sindirime yardımcı olmak için midenize safra ve enzimler gönderir . Bunlar, hazımsızlık belirtilerinin ortaya çıktığı epigastrik bölgenizdeki (üst orta karın) organlardır.

Olası Nedenler

Hazımsızlığa ne sebep olur?

Ara sıra görülen hazımsızlığın nedenleri basit olabilir. Örneğin, birçok kişi özellikle büyük veya zengin bir öğünden sonra hazımsızlık yaşar. Bunu açıklamak kolaydır: sindirim sisteminiz ağır bir yükü karşılamak için normalden daha fazla çalışmaktadır. Mideniz geriliyor, safra keseniz ve pankreasınız kasılıyor ve hepsi dokularınızı tahriş edebilecek güçlü sindirim sıvıları üretiyor.

Ancak bir öğünden daha uzun süren veya kronik olarak gelip giden hazımsızlık genellikle daha az basittir. Çeşitli faktörler söz konusu olabilir. Bazen hastalık gibi organik bir neden vardır. Bazen de belirgin bir neden yoktur. Buna fonksiyonel dispepsi denir . Fonksiyonel GI bozuklukları, GI yolunuzdaki sinirler aşırı duyarlı hale geldiğinde ortaya çıkar ve bu da rahatsızlık eşiğinizi düşürür.

Hazımsızlığın nedenleri genel olarak üç kategoriye ayrılır:

1. Yeme alışkanlıklarınız.
2. Sindirim sisteminiz nasıl çalışıyor?
3. Acı ve rahatsızlık algınız.

Hazımsızlığın başlıca nedeni nedir?

Organik bir neden olduğunda, genellikle mide asidiyle ilgilidir. Asit, hazımsızlıkta sıklıkla tanımlanan o belirgin yanma hissine neden olur. Midenizin kendi asidinden korumak için tasarlanmış güçlü bir astarı vardır, ancak bazen astar aşınır . Bu olduğunda, asit tarafından tahriş olur ve iltihaplanır. Mide astarınızın iltihaplanmasının başka nedenleri de vardır, ancak bunlar daha az yaygındır.

Bazen mide suları midenizden ince bağırsağınızın (duodenum) üst kısmına kaçar . Duodenumunuz midenizle aynı koruyucu astara sahip değildir, bu nedenle asit orada daha fazla hasara yol açabilir. Asitler ayrıca midenizin üstünden yemek borunuzun altına kaçabilir. Buna asit reflü denir. Yemek borunuz da asidi tolere edecek şekilde tasarlanmamıştır.

Asit reflüsü hazımsızlıkla birlikte ortaya çıkabilecek geğirme, regürjitasyon ve mide ekşimesi gibi diğer semptomları açıklayabilir. Mide astarınız hala sağlam olsa bile asit reflüsü ve yemek borunuzda rahatsızlık yaşayabilirsiniz. Ancak asit mide astarınızı aşındırdığında, midenizde ve duodenumunuzda ülserlere neden olabilen peptik ülser hastalığınız olur . Peptik ülserler ayrıca yanma türünde bir ağrıya neden olur.

Peptik ülser hastalığı, hazımsızlıkla birlikte ortaya çıkabilen erken doyma (doygunluk), mide bulantısı ve şişkinlik gibi diğer semptomları açıklayabilir. Aslında, asit ve ülserler kronik hazımsızlığın o kadar sıklıkla organik nedenleridir ki sağlık hizmeti sağlayıcıları fonksiyonel dispepsiyi “ülser olmayan dispepsi” olarak adlandırmaya başlamıştır. Ancak genel olarak, fonksiyonel dispepsi herhangi bir organik hazımsızlık nedeninden daha yaygındır.

Diğer olası nedenler nelerdir?

Nadiren görülen dispepsiye katkıda bulunabilecek beslenme ve yaşam tarzı faktörleri şunlardır:

• Çok fazla veya çok hızlı yemek . Aşırı yemek midenizi gerer ve asidin üstten kaçma olasılığını artırır.
• Diyetinizde çok fazla yağ var . Yüksek yağ içeriği daha fazla asit ve enzimi tetikler, bu da dokularınızı tahriş edebilir.
• Tanımlanamayan gıda intoleransları . Bazı yiyecekleri sindirmekte zorluk çekiyor olabilirsiniz.
• Sigara ve alkol kullanımı . Bu maddelerin her ikisi deGI yolunuzdaki mukoza zarını tahriş eder. İltihaba neden olabilirler.
• NSAID’lerin (aspirin ve ibuprofen gibi) aşırı kullanımı . Çok fazla NSAID mide zarınızı aşındırabilir.
• Stres ve kaygı . GI yolunuz sinirler aracılığıyla beyninizle sıkı bir şekilde bağlantılıdır ve her biri diğerini etkileyebilir.

Kronik dispepsiye neden olabilecek hastalıklar ve durumlar şunlardır:

• Peptik ülser hastalığı.
• Gastroözofageal reflü hastalığı.
• Hiperklorhidri (mide asidinin fazla olması).
• Gastrit (mide zarının iltihabı).
• Gastroparezi (mide boşalmasının yavaşlaması).
• Hiatal herni (midenizin diyaframınızdan yukarı doğru çıkması).
• Bakteriyel aşırı çoğalma ( midenizde veya ince bağırsağınızda ).
• Yeme bozuklukları .
• Safra kesesi taşları .
• Safra kesesi iltihabı ( kolesistit ).
• Pankreas iltihabı ( pankreatit ).
• İrritabl bağırsak sendromu (IBS) .
• Çölyak hastalığı .
• İnce bağırsak tıkanıklığı .
• Mide kanseri .
• Visseral aşırı duyarlılık .

Bakım ve Tedavi

Hazımsızlık evde nasıl giderilir?

Birçok kişi, Tums ®, Rolaids ® ve Pepto-Bismol ® gibi reçetesiz satılan (OTC) antiasit ilaçlarla hazımsızlıktan kurtulur. Antiasitler, midenizdeki asidi nötralize ederek dokularınızı tahriş etmesini önler. Asitin neden olduğu ara sıra yaşanan hazımsızlıklar için iyi çalışırlar ancak bunları çok sık almamalısınız. Kronik hazımsızlığınız varsa veya antiasitler işe yaramıyorsa bir sağlık uzmanına görünmelisiniz.

Su içmenin faydası var mı?

Hazımsızlık yaşadığınızda küçük yudumlar halinde su içmek biraz yardımcı olabilir. Yemek borunuzda asit reflüsü varsa, su asidin midenize geri akmasına yardımcı olabilir. Mideniz yemeğinizi sindirmekte ve bırakmakta yavaş görünüyorsa, biraz su, asidi seyreltmenin yanı sıra işleri ilerletmeye yardımcı olabilir. Ancak midenizi genişletecek kadar çok içmeyin, aksi takdirde tam tersi etki yaratabilir.

Kronik hazımsızlığa yönelik hangi tıbbi tedavi yöntemleri mevcuttur?

Kronik hazımsızlıkla bir sağlık kuruluşuna giderseniz, size semptomlarınız, sağlık geçmişiniz ve diyetiniz ve yaşam tarzınız hakkında sorular soracaklardır. Herhangi bir hastalığın belirgin belirtilerini aramak için sizi fiziksel olarak muayene edeceklerdir. Öğrendiklerine bağlı olarak, belirli bir durumu doğrulamak veya dışlamak için başka testler yapmak isteyebilirler. Ya da işe yarayıp yaramadıklarını görmek için asit engelleyici ilaçlar reçete ederek başlayabilirler.

Reçeteli asit blokerleri şunları içerir:

• Histamin reseptör antagonistleri (H2 blokerleri) . Bu ilaçlar, vücudunuza üretmesini söyleyen kimyasalları (histaminler) bloke ederek mide asidini azaltır. Bunları antiasitlerden daha sık alabilirsiniz, ancak her zaman uzun vadede işe yaramazlar. Vücudunuz bunlara uyum sağlayabilir ve daha az etkili hale gelebilir.
• Proton pompası inhibitörleri (PPI’ler) . Bunlar, dokuların iyileşmesini de destekleyen daha güçlü asit blokerleridir. Semptomlarınız nispeten şiddetliyse veya GI sisteminizde ülser veya diğer doku hasarı belirtileri varsa, sağlayıcınız bunları reçete edebilir. Asitlere karşı çok etkilidirler ve bunları uzun vadede alabilirsiniz.

Hazımsızlık için diğer ilaçlar şunları içerebilir:

• Prokinetik ajanlar — sindirim sisteminiz yavaş çalışıyorsa, onu hızlandıran ilaçlardır.
• Antibiyotikler — Midenizde veya ince bağırsağınızda bakteri aşırı çoğalması varsa.

Hazımsızlığa asitle ilgisi olmayan ne iyi gelir?

Belirli bir hastalığınız varsa, bunun için belirli bir tedaviye ihtiyacınız olacak. Fonksiyonel dispepsiniz varsa, sizin için işe yarayan tedavi planını bulmak biraz deneme yanılma gerektirebilir. Fonksiyonel bozukluklar sinir sisteminizde temellendiğinden , tipik ilaçlar işe yaramayabilir. Ancak sinirlerinizi hedef alan ilaçlar, zihin-beden terapileriyle birleştirildiğinde başarılı olma şansı daha yüksektir.

Hazımsızlığı önlemek için ne yapabilirim?

Bir seferde çok fazla yememeye çalışın ve akşam yemeğini çok geç yemeyin. Yatmadan önce sindirmesi için zaman tanıyın. Semptomlarınızı tetikleyen yiyecek ve içeceklere dikkat edin ve mümkünse azaltın. Bazı insanlar yeterli uyku ve egzersiz yapmak, stresi yönetmek ve kilo vermek gibi genel sağlık önlemlerinin hazımsızlıklarına yardımcı olduğunu fark eder. Düzenli olarak NSAID alıyorsanız alternatifleri düşünün.

Doktoru Ne Zaman Aramak Gerekir

Hazımsızlık nedeniyle ne zaman doktora başvurmalıyım?

Mide ekşimesi ilaçları ile geçmeyen, inatçı hazımsızlık sorununuz varsa veya çok sık mide ekşimesi ilacı kullanıyorsanız ve uzun vadeli bir tedaviye ihtiyacınız varsa bir sağlık uzmanına görünün.

Hazımsızlıkla birlikte aşağıdaki gibi kırmızı bayrak semptomlarınız varsa da bir sağlık uzmanına görünün:

• Yutma güçlüğü .
• Nefes darlığı .
• Göğsünüzde bir sıkışma .
• Dışkınızda kan var .
• Mide bulantısı ve kusma .
• Açıklanamayan kilo kaybı .

Benim Sağlığım’dan bir not

Hazımsızlık yaygındır ve genellikle ciddi değildir. Ancak sık sık yaşıyorsanız, gerçek bir sorun haline gelebilir. Yeme, uyuma ve yaşam kalitenizi etkileyebilir. Tıbbi bir rahatsızlığın belirtisi olabilir ve nadiren ciddi bir rahatsızlık olabilir. Sindirim sisteminiz karmaşıktır ve birçok şey onu etkileyebilir. Deneyimli bir sağlık hizmeti sağlayıcısı bu faktörleri çözmenize yardımcı olabilir.