Karotis arterleriniz beyninize kan ve oksijen sağlar. Karotis arter hastalığı, bu arterleri etkileyen yaygın ve ciddi bir rahatsızlıktır. Zamanla karotis arterlerinizde plak biriktiğinde ortaya çıkar. Bu, beyninize giden kan akışını sınırlayabilir veya engelleyebilir ve felce neden olabilir. Yaşam tarzı değişiklikleri ve ilaçlar riskinizi azaltabilir.

Genel bakış

Karotis atardamarları nelerdir?

Karotid arterleriniz beyninize , yüzünüze ve boynunuza kan sağlayan kan damarlarıdır. Boynunuzun her iki tarafında birer tane olmak üzere iki ortak karotid arteriniz vardır:

• Sol karotis arteri.
• Sağ karotis arteri.

Ortak karotid atardamarlarınız üst göğsünüzden kafatasınıza doğru uzanır. Yol boyunca her biri iki dala ayrılır (veya “çatallanır”):

• İç karotid arteri.
• Dış karotid arteri.

İç ve dış karotid atardamarlarınız, başınıza ve boynunuza kan taşıyan, organlarınızı ve dokularınızı besleyen çok sayıda küçük atardamar dalına dönüşür.

İşlev

Karotis atardamarının görevi nedir?

Karotis atardamarlarınız dolaşım sisteminizin önemli bir parçasıdır . Baş ve boynunuzdaki organlara ve dokulara, beyniniz de dahil olmak üzere oksijen açısından zengin kan gönderirler.

İdeal olarak, bu sorunsuz bir yolculuktur. Ancak karotis arterlerinizden birinde tıkanıklık veya kan pıhtısı bu süreci engelleyebilir ve ciddi komplikasyonlara neden olabilir.

Anatomi

Karotis atardamarları nerede bulunur?

Karotid arterleriniz öncelikli olarak boynunuzda bulunur. Göğsünüzün üst kısmında, boynunuzun hemen altından başlar ve kafatasınıza doğru yukarı doğru ilerler. Aşağıdaki tablo, her bir karotid arterinin başladığı ve bittiği anatomik dönüm noktalarını gösterir.

Dış karotid arterin anatomisi nasıldır?

Dış karotid arterleriniz boynunuzun her iki tarafındaki karotid çatallaşmasından başlar. Her dış karotid arter, boynunuzun yan tarafı boyunca kulağınıza doğru yukarı doğru hareket eder. Kulağınızın yakınında, iki terminal dalına ayrılır: maksiller arteriniz ve yüzeysel temporal arteriniz.

Dış karotid arterin dalları

Dış karotid atardamarlarınız her biri sekiz dala ayrılır ve bunlar boynunuzdaki ve yüzünüzdeki birçok yapıya kan sağlar. Bu dallar şunları içerir:

• Üst tiroid arteri.
• Yükselen faringeal arter.
• Dil atardamarı.
• Yüz atardamarı .
• Oksipital arter.
• Posterior auriküler arter.
• Maksiller arter.
• Yüzeysel temporal arter.

İnternal karotid arterin anatomisi nasıldır?

İç karotid atardamarlarınız boynunuzun her iki tarafındaki karotid çatallaşmasından başlar. Her atardamar kafatasınızın tabanına ulaşana kadar boynunuzdan yukarı doğru ilerler. Araştırmacılar iç karotid atardamarının bu kısmına C1 veya servikal segment adını verirler. “Servikal”, boynunuzla ilgili bir şey anlamına gelir.

Her bir iç karotid arteri daha sonra kafatasınızdaki karotid kanalı olarak bilinen bir açıklıktan geçer. Bu, atardamarınızın ekstrakranial ve intrakranial kısımlarını ayıran anatomik bir dönüm noktasıdır. Ekstrakranial, kafatasınızın dışında, intrakranial ise kafatasınızın içinde anlamına gelir. Kafatasınızın içine girdikten sonra, iç karotid arteriniz kıvrımlı, dolambaçlı bir yol izler. Sağlık hizmeti sağlayıcıları intrakranial kısmı altı bölüme ayırır:

• C2: Petroz segmenti.
• C3: Lacerum segmenti.
• C4: Mağaramsı segment.
• C5: Klinoid segment.
• C6: Oftalmik segment.
• C7: İletişim bölümü.

Bazı sağlayıcılar bu segmentleri tanımlamak için başka sınıflandırma sistemleri kullanır. Örneğin, eski bir sistem iç karotid arterinizi dört bölüme ayırır:

• C1: Servikal kısım.
• C2: Petroz kısım.
• C3: Mağaramsı kısım.
• C4: Beyin kısmı.

Birçok kişi bu segmentlerin adlarını asla bilmek zorunda değildir. Ancak karotid arterlerinizi etkileyen anevrizma gibi bir rahatsızlığınız varsa bu bilgiler faydalı olabilir . Sağlık uzmanınız anevrizmanın yerini tanımlamak için bu terimleri kullanabilir. Anevrizma, kan damarınızın anormal genişlemesi veya balonlaşmasıdır. Kan damarının duvarı enfeksiyon, hasar veya iltihap nedeniyle zayıflarsa oluşabilir.

İnternal karotid arterin dalları

İç karotid atardamarlarınız kafatasınızın içinde birkaç dal oluşturur. Bu atardamarlar beyninize ve gözlerinize kan sağlar.

İç karotid atardamarlarınızın dalları şunları içerir:

• Göz atardamarı.
• Posterior komünikan arter.
• Ön serebral arter.
• Orta serebral arter.

Durumlar ve Bozukluklar

Karotis atardamarlarını etkileyen durumlar ve bozukluklar nelerdir?

Karotis atardamarlarınızı etkileyebilecek sorunlar şunlardır:

• Karotis arter hastalığı : Bu duruma karotis arter stenozu da denir. Stenoz “daralma” anlamına gelir. Daralmış karotis arterleri genellikle ateroskleroz nedeniyle oluşur. Bu, arter duvarlarınız boyunca plak birikmesidir. Karotis arterlerinizde, bu plak genellikle karotis çatallaşmasının yakınında oluşur. Plak birikimi, geçici iskemik atak (TIA) veya felç riskinizi artırır. Bunun nedeni, plak üzerinde kan pıhtılarının oluşabilmesi ve sonunda kırılarak beyninizdeki bir atardamara ulaşarak kan akışını engellemesidir. Plak kendisi de yırtılabilir ve bir parça kırılıp beyninize gidebilir.
• Karotid arter anevrizması : Karotid arterinizin duvarı zayıfsa, bir anevrizma oluşabilir. Bu, zamanla büyüyebilen atardamarınızdaki bir çıkıntıdır. Anevrizmada kan pıhtıları oluşabilir ve beyninize giden kan akışını engelleyebilir. Anevrizma yeterince büyürse, patlayabilir (kopabilir).
• Karotid arter diseksiyonu : Bu, beyninize giden kan akışını yavaşlatabilen veya durdurabilen karotid arterinizin astarında oluşan bir yırtıktır. İnme gibi ciddi komplikasyonlara yol açabilir.
• Fibromüsküler displazi (FMD) : Bu, kan damarlarınızın katmanlarının nasıl geliştiğini etkileyen bir rahatsızlıktır. Karotis arterlerinizin daralmasına, anevrizmalara veya diseksiyonlara yol açabilir.

Yaygın semptomlar

Çoğu insan için karotis arter rahatsızlıkları, geçici iskemik atak (TIA) veya felç gibi tıbbi bir acil durum ortaya çıkana kadar herhangi bir belirtiye neden olmaz.

Aşağıdaki durumlarda 112’yi veya yerel acil durum numaranızı arayın:

• Yüzünüzün bir tarafının sarkması veya felç olması .
• Konuşmada pelteklik veya kelime oluşturmada zorluk.
• Bir veya iki gözde ani görme kaybı. Görüş alanınızın üzerine koyu bir gölgenin geldiğini fark edebilirsiniz.
• Vücudunuzun bir veya her iki tarafında kas gücünün azalması veya zayıflaması.
• Vücudunuzun bir veya her iki tarafında his kaybı .

Belirtilerinize bağlı olarak yardım çağıramayabilirsiniz. Sevdiklerinizi bu belirtiler hakkında bilgilendirin, böylece sizin için ne zaman yardım aramaları gerektiğini bilsinler.

Karotis arterlerinizi kontrol etmek için yaygın testler

Karotis atardamarlarınızı kontrol etmek için, sağlayıcınız boynunuzdaki kan akışını duymak için bir stetoskop kullanabilir. Karotis üfürümü adı verilen bir uğultu sesini dinlerler , bu türbülanslı kan akışının varlığını gösterebilir. Bu tür kan akışı, bir miktar plak oluşumu olabileceğine dair bir ipucu olabilir.

Üfürümünüz varsa veya sağlık uzmanınız sorunlardan şüphelenmek için başka nedenlere sahipse, aşağıdakiler gibi görüntüleme testlerine ihtiyacınız olabilir:

• Karotis ultrasonu .
• Bilgisayarlı tomografi (BT) taraması .
• Karotis anjiyogramı .
• Manyetik rezonans anjiyografi (MRA) .

Yaygın tedaviler

İlaçlar ve cerrahi prosedürler daralmış veya tıkalı karotid arterleri tedavi edebilir. Karotid arter tıkanıklığınız varsa, sağlık uzmanınız aşağıdakiler gibi ilaçlar önerebilir:

• Antiplatelet ilaçlar .
• Tansiyon ilaçları .
• Kolesterol düşürücü ilaçlar .

İhtiyaç duyabileceğiniz prosedürler şunlardır:

• Karotis endarterektomi : Bu ameliyat atardamarınızdaki plağı temizler ve kan akışını yeniden sağlar.
• Karotis anjiyoplastisi ve stentleme : Bu minimal invaziv prosedür, plakları atardamar duvarlarınıza sıkıştırır. Kanın akması için daha fazla alan yaratır.

Bakım

Karotis atardamarlarımın sağlığını nasıl koruyabilirim?

Karotid arterlerinizi sağlıklı tutmak için kolesterol seviyenizi düşürmeniz gerekebilir . Sağlık uzmanınız yardımcı olması için ilaç yazabilir.

Kan damarlarınızı ve kalbinizi desteklemek için yaşam tarzınızda da değişiklikler yapabilirsiniz , örneğin:

• Sigara içmekten , buharlamaktan ve tüm tütün ürünlerinden kaçının . Sağlayıcınızdan bırakmanıza yardımcı olacak kaynaklar isteyin .
• Akdeniz diyeti gibi kalp sağlığına uygun bir diyet uygulayın .
• Günde en az 30 dakika egzersiz yapın . Ancak yeni bir egzersiz planına başlamadan önce mutlaka sağlayıcınıza danışın.
• Sizin için sağlıklı olan kiloyu koruyun .

Doktoruma hangi soruları sormalıyım?

Sağlık uzmanınıza şunları sormak isteyebilirsiniz:

• Karotis arter hastalığı açısından herhangi bir risk faktörüm var mı?
• Karotis atardamarlarımın sağlığını korumak için yaşam tarzımda hangi değişiklikleri yapabilirim?
• Karotis atardamarlarımın durumunu kontrol etmek için görüntüleme testlerine ihtiyacım var mı?
• Karotis atardamarlarımda tıkanıklık varsa hangi tedavileri düşünmeliyim?

Benim Sağlığım’dan bir not

Karotid atardamarlarınız dolaşım sisteminizin hayati bir parçasıdır. Beyninize ve başınızın ve boynunuzun diğer kısımlarına oksijen açısından zengin kan gönderme gibi önemli bir görevleri vardır. Karotid atardamarlarınızın sağlığı konusunda endişeleriniz varsa, sağlık uzmanınızla görüşün. Tüm kan damarlarınızın en iyi şekilde çalışmasını sağlamak için yaşam tarzı değişiklikleri hakkında bilgi paylaşabilirler.